Tijdens de redactievergadering van 18 december 2025 spraken we met elkaar over de positie en toekomst van het tijdschrift. Centraal stond de vraag hoe Examens zich blijft verhouden tot het brede veld van toetsing en examinering, waarin praktijk, beleid en onderzoek elkaar steeds vaker raken. 

Als lid van de NVE heeft u gratis toegang tot de nieuwste editie en archief van EXAMENS op www.e-xamens.nl. Om toegang te blijven houden dien je je persoonlijk aan te melden via https://e-xamens.nl/register . Vink aan dat u NVE-lid. 

Accountantskantoor BDO heeft een forse boete gekregen vanwege examenfraude bij verplichte interne toetsing voor medewerkers. Uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat medewerkers gedurende meerdere jaren antwoorden deelden en examens samen maakten, terwijl BDO onvoldoende maatregelen nam om dit te voorkomen. De zaak onderstreept het belang van toetsintegriteit, toezicht en een toetscultuur waarin professionele verantwoordelijkheid centraal staat. Het nieuws roept ook bredere vragen op over de inrichting van toetsing in professionele contexten en de balans tussen vertrouwen, controle en leerdoelen.

Accountantskantoor BDO krijgt forse boete vanwege examenfraude – NU.nl

.

In het afgelopen jaar was er veel aandacht voor de enorme examenfraude bij accountants. Antwoorden werden gedeeld, examens werden door anderen afgelegd e.d. Berichten van klokkenluiders waren nodig om deze al jaren voortdurende praktijken aan het licht te brengen bij de door accountantskantoren zelf uitgevoerde kennistoetsen. De beroepsvereniging NBA en de toezichthouder wilden de onderste steen bovenkrijgen en bekijken of schrapping uit het beroepsregister mogelijk zou zijn. Maar de feitelijke werkwijze die tot fraude leidde kwam nauwelijks ter sprake. En dan nu de mededeling van de NBA om de kennistoets niet langer meer generiek verplicht te stellen. Als er geen toetsing meer plaatsvindt, dan zal er ook geen fraude meer voorkomen. Maar is dat de oplossing? 

https://www.accountant.nl/nieuws/2025/12/nba-gaat-kennistoets-alleen-nog-in-bepaalde-situaties-inzetten/

Steeds meer basisscholen kiezen voor de doorstroomtoets van Cito, terwijl verschillen tussen de beschikbare toetsen leiden tot uiteenlopende schooladviezen. Uit cijfers van DUO blijkt dat leerlingen met vergelijkbare prestaties soms een ander advies krijgen, afhankelijk van de gekozen toets. Dit roept vragen op over kansengelijkheid en vergelijkbaarheid. Deze verschillen waren aanleiding voor een debat in de Tweede Kamer over het onderzoek naar de doorstroomtoets. Staatssecretaris Koen Becking (Funderend Onderwijs en Emancipatie) gaf daarbij aan welwillend te staan tegenover een stelsel met één centrale doorstroomtoets, maar benadrukte dat een zorgvuldige afweging nodig is. Een overstap naar één toets laat voorlopig nog op zich wachten. Volgens de staatssecretaris kan een centrale doorstroomtoets niet eerder dan februari 2029 worden ingevoerd. Tot die tijd blijft het huidige stelsel met meerdere aanbieders bestaan. 
Bronnen: •Meer scholen kiezen voor doorstroomtoets Cito, roep om één aanbieder – NOS (16-12-2025) •Debat over het onderzoek naar doorstroomtoetsen – Rijksoverheid (10-12-2025) •Staatssecretaris: niet vóór februari 2029 één centrale doorstroomtoets – NOS (11-12-2025) 

Om de wachttijden bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) terug te dringen, is de tussentijdse rijtoets vanaf april tijdelijk geschrapt. Inmiddels is bekend dat de maatregel effect heeft gehad: de wachttijden voor eerste praktijkexamens zijn landelijk teruggebracht tot onder de acht weken. Daarom keert de tussentijdse toets eerder dan gepland deels terug. Vanaf januari is deze weer beschikbaar in acht provincies (Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Limburg, Zeeland, Gelderland en Brabant), waarbij rijscholen per direct opnieuw toetsen kunnen reserveren. .

In een recent artikel pleit Onderwijs Maak Je Samen (OMJS) voor een genuanceerde en kritische benadering van AI in het onderwijs. Niet bang worden, maar wel wakker blijven. Het artikel benadrukt dat AI geen tijdelijke hype is, maar dat de gevolgen voor leren, toetsen en de rol van de docent nog moeilijk te overzien zijn. Vragen over de betrouwbaarheid van bestaande toetsvormen, hybride beoordeling, kennis versus vaardigheden en de niet-neutrale aard van AI vragen om hernieuwde reflectie. OMJS roept het onderwijsveld op om het fundamentele gesprek te blijven voeren over wat goed onderwijs is — met of zonder AI.

Mondelinge tentamens en andere toetsvormen waarin studenten hun denkstappen toelichten, winnen aan populariteit in het hoger onderwijs. Aanleiding is de snelle opkomst van generatieve AI, waardoor essays en werkstukken minder vanzelfsprekend zijn als betrouwbare meetinstrumenten. Europees onderzoek binnen het ADMIT-project laat zien dat deze verschuiving kansen biedt, mits docenten goed worden meegenomen in de herinrichting van toetsing. De focus verschuift van het eindproduct naar het denkproces, kritisch redeneren en transparantie over AI-gebruik, met blijvende aandacht voor academische integriteit en menselijke beoordeling.

Een sterkere focus op vaardigheden en leeruitkomsten, naast formele diploma’s, kan bijdragen aan het terugdringen van personeelstekorten in de zorg. Dat betogen Merel Eimers (Nuffic) en Anita Ham (De Haagse Hogeschool) in een opiniestuk op ScienceGuide. In een pilot van Nuffic, de gemeente Den Haag en De Haagse Hogeschool wordt onderzocht hoe internationale zorgprofessionals sneller en duurzamer kunnen instromen door niet alleen diploma’s, maar ook werkervaring en competenties systematisch in kaart te brengen. De aanpak laat zien hoe vaardigheidsgericht waarderen kan leiden tot meer maatwerk, minder onnodige bijscholing en een betere aansluiting tussen toetsing, erkenning en arbeidsmarkt.

In deze rubriek zetten we telkens één handreiking uit de onderwijspraktijk in de schijnwerpers: een concreet, toepasbaar instrument of advies dat je meteen kunt uitproberen in je eigen onderwijs- of toetspraktijk.
Vorige keer stond navigeren door je leerproces centraal. Deze keer gaat staat de handreiking: Feedback vragen, ontvangen én geven – zo doe je dat! Centraal.