Elke dag worden scholen geconfronteerd met lastige vragen waarin verschillende belangen botsen. Hoe verlaag je de druk op leerlingen om hun mentale gezondheid te beschermen, terwijl de school hecht aan hoge slagingspercentages? Hoe geef je professionals ruimte voor autonomie, terwijl er ook gezamenlijke regels nodig zijn? Het zijn paradoxen, waarin twee kanten op gespannen voet staan met elkaar. Ze lijken niet samen te gaan. In onze westerse cultuur vinden we het moeilijk om met zulke tegenstellingen om te gaan. Hoe schoolleiders met paradoxen omgaan maakt veel uit, er zijn namelijk effectieve en ineffectieve manieren.

In de nieuwe rubriek Mastermind gaan we in gesprek met een pas afgestudeerde van de Master of Management in Education (MME) van TIAS School for Business and Society. We spreken onderwijsprofessionals die zich een tijd lang onderdompelen in nieuwe theorieën, perspectieven en onderzoek — en daarbij hun eigen praktijk kritisch onder de loep nemen. Elke editie levert een frisse blik op leiderschap in het onderwijs — scherp, reflectief en toepasbaar in de dagelijkse praktijk. Deze keer: Nick Roufs, rector van het Sintermeertenscollege in Heerlen.

De vraag “Ben je gelukkig?” die Jelle Verwer in zijn podcast De gelukkige klas aan zijn gasten stelde, beantwoordt hij zelf met “zeer”. Hij kijkt met plezier en trots terug op een mooie periode bij de Stichting Leerkracht, en later bij Groeikracht en Ontwikkelkracht. Hij krijgt bovendien veel energie van zijn nieuwe baan bij de Volksuniversiteit waar het leren en ontwikkelen zo anders is, met wel zeshonderd cursussen. We zijn in gesprek met Jelle Verwer, kort nadat hij na twaalf jaar afscheid nam van Stichting Leerkracht en startte bij de Volksuniversiteit Amsterdam “op het snijvlak van maatschappelijke impact en ondernemerwerkerschap.”

Wat zijn de effecten van anders organiseren?
In de strijd tegen het lerarentekort, kiezen sommige scholen om anders te organiseren. Lees wat de effecten van bijvoorbeeld het inzetten van onderwijsondersteuners zijn op de werkbeleving, het lerarentekort en de onderwijskwaliteit op ‘Aandacht voor anders organiseren in het funderend onderwijs’.

Vier dagen later

Diete de Vos

Op 20 maart was ik - samen met twee collega’s van onze scholengroep - op het congres van de Academie & Vakvereniging Schoolleiders (AVS). Het thema van dit congres was Grensverleggend. We gingen met elkaar op ontdekkingsreis met als doel om nieuwe, onbekende mogelijkheden aan te boren. Durf jij de grenzen van het onderwijssysteem te verschuiven als dat nodig is, ook als dat schuurt of strijd oplevert?

‘We moeten kunnen ont-ikken’ (de Wachter, 2026)

Bart Schipmölder

Bij het verschijnen van de geactualiseerde beroepsstandaard voor schoolleiders VO in maart (VO-raad, 2026) schreef ik daar enthousiast over op LinkedIn. De standaard is doordacht, actueel en rijk. Wat mij vooral aanspreekt is de beweging die erin zichtbaar wordt: weg van het individuele, richting het collectieve. Meer aandacht voor context, systeemdenken en het samenspel tussen mensen. Daarmee bevestigt de standaard dat leiderschap niet iets is van één persoon, maar ontstaat in interactie, netwerken en gezamenlijke praktijk. Toch knaagde er iets bij het lezen van de nieuwe standaard.

 Attribuutsubstitutie

Hartger Wassink

Attribuutsubstitutie, kent u die uitdrukking? Een simpel experiment van psycholoog en Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman laat zien wat dat is. Als we tegelijkertijd de prijs van een honkbalknuppel (duur) en bal (goedkoop) moeten berekenen, gaat iedereen de fout in. Error in ons hoofd.

De wolf en AI

Emmeken van der Heijden

In 2015 keerde de wolf na een periode van 150 jaar terug in Nederland. De incidentele waarnemingen uit de jaren daarvoor bleken waar. Het beest was teruggekeerd. Terwijl we eerst de verwildering van onze natuur wel konden waarderen, nam al snel angst de overhand. Veertien wolvenroedels,130 wolven zetten inmiddels het land op z’n kop. De wolf als aanjager van verandering. En wat doen wij? We plaatsen hekken, schieten af en toe een probleemwolf neer en richten een wolvenmonitor op. Onze opvattingen polariseren, een duidelijke aanpak ontbreekt. 

Schrijf je nog in voor onze opleidingen 2026/2027! 

Op zoek naar een praktijkgeoriënteerde opleiding zoals Master Educational Leadership, Middenmanagement of Teacher Leadership? Bekijk het volledige aanbod opleidingen van NSO-CNA Leiderschapsacademie op onze website. Liever persoonlijk advies? Stel je vraag via info@nso-cna.nl. 

Joris Verheijen. Revolutie in de schoolgang. Radicaal-romantische Bildung in en buiten het onderwijs tussen 1789 en nu. Amsterdam University Press

Voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van Bildung is Revolutie in de schoolgang een goed opgebouwd en prettig leesbare doorwrochte studie met veel met veel aandacht voor de samenleving in de eind 18e eeuw en de persoonlijke geschiedenissen van de hoofdrolspelers. Alle hoofdrolspelers hebben elkaar goed gekend, gesproken, geschreven, beïnvloed en uiteindelijk positie gekozen. Met het uitpluizen van de persoonlijke geschiedenissen gaat Verheijen behoorlijk ver; zelfs de sadistische trekken van von Humboldt komen aan bod als manifestaties van de stands- en machtsverschillen die hij als vanzelfsprekend beschouwde. 

Bas Blekkingh (2026). Tuurlijk heb je een Ego. Erken het, benut het, schiet er niet in door. Boom

De titel maakt nieuwsgierig. Wat zouden we hierover kunnen leren in een tijd dat wereldleiders met hyper-ego’s de dienst lijken uit te maken? De auteur maakt deel uit van het team ‘Authentiek Leiderschap’ (zo luidt ook de titel van zijn eerste boek) en schreef zijn tweede boek, blijkens de website, ‘omdat er zoveel misverstanden leven rond het begrip EGO’. Dat maakt het wel bijzonder dat pas op pagina 43 (van de 235) een definitie te vinden is. Nu kan ik die uitspraak over de vele misverstanden goed volgen, want we maken elkaar wijs dat je beter een klein ego kunt hebben, of desnoods geen ego.

Mark Bovens, Anchrit Wille (2025). Diplomademocratie. Opleiding als nieuwe scheidslijn. Prometheus

In 1962 kreeg Gary Becker de Nobelprijs voor de economie voor de door hem ontwikkelde human capital theorie: als je investeert in opleiding van mensen, worden ze productiever. Dat kun je uitbetalen in betere salarissen waardoor het voor individuen loont om te leren, de rest gaat in de winst voor de aandeelhouders. Economieën groeien als het gevolg van goed onderwijs. Waarom zou je dan toch een boek gaan lezen over de nadelen van het behalen van diploma’s? Onderwijs heeft toch duidelijke voordelen, wat is er mis mee? Om dat te doorgronden is de herziene uitgave (2025) van het boek Diplomademocratie van Mark Bovens en Anchrit Wille een absolute aanrader. 

Voor slechts € 3,55 per maand ben je al lid.

DNMonline is een onafhankelijk online platform inzake leiderschap in het funderend onderwijs. Met 8x per jaar nieuwe content, toegang tot een uitgebreid archief.