Pieter Leenheer, nestor van DNMonline en jarenlang het meest seniore redactielid van voorlopers ervan, overleed in de nacht van vrijdag naar zaterdag 6 juni. Enkele (oud)redactieleden van (voorgangers van) DNMonline blikken terug op zijn staat van dienst. Daarin is de ontwikkeling van het vakmanschap van de leraar een terugkerend onderwerp. Het thema ging Pieter zeer aan het hart. Hij schreef er al over in zijn eerste bijdrage als DNM-auteur onder de veelzeggende titel ‘Trouble in paradise’.

Veel schoolleiders en besturen onderschrijven het belang van een lerende organisatie. Toch blijkt het vaak lastig om scherp te krijgen waar een team, school of bestuur precies staat in hun ontwikkeling. En wat verstaan we eigenlijk onder een lerende organisatie? Waar liggen de sterke punten van een team? En welke volgende stap is wenselijk? De Scan Lerende Organisatie helpt scholen en besturen om deze vragen te beantwoorden en biedt een concrete ingang voor een duurzame onderwijsontwikkeling.

De afgelopen decennia zien we een sterke ontwikkeling in de kwaliteitszorg in het onderwijs. Onderwijsorganisaties beschikken over uitgebreide systemen die prestaties zichtbaar maken, risico’s signaleren en verbeteringen monitoren. Werken met evaluaties, audits, dashboards, accreditaties en visitaties is vanzelfsprekend geworden. Tegelijkertijd ervaren velen een groeiende spanning tussen de wereld van systemen en de dagelijkse onderwijspraktijk. Hoewel kwaliteitszorg steeds professioneler wordt ingericht, leidt dat niet automatisch tot beter onderwijs in de klas. 

Voor wie dagelijks met schoolleiding, besturen en teams spreekt, is één patroon inmiddels vertrouwd: loopbaanoriëntatie, ontwikkeling en begeleiding staat lang niet altijd scherp op het netvlies. Wie ernaar vraagt, hoort regelmatig: “Wij hebben een decaan.” Een begrijpelijk antwoord, maar ook een signaal dat LOB nog niet wordt gezien als gedeelde schoolopdracht. Waar vroeger vooral de nadruk lag op het maken van een concrete keuze – een profiel, een vervolgopleiding – ligt de nadruk tegenwoordig op leren kiezen. 

Schrijf je in voor onze opleidingen 2026/2027!

Ontwikkel je leiderschapsvaardigheden op een manier die direct aansluit op jouw onderwijspraktijk. Er zijn nog enkele plaatsen vrij voor de opleidingen van september bij stichting NSO-CNA. Bekijk het volledige aanbod op onze website. Liever advies op maat? Mail naar info@nso-cna.nl of bel 020 - 568 20 30.

Wij lopen een poosje mee

Diete de Vos

In een vorige functie werd ik toegelaten tot het Genootschap van de Kruk. Dat klinkt als een gezelschap voor meubelmakers, maar dit genootschap gaat over iets wezenlijkers: de samenwerking tussen school en ouders. Het baseert zich op het gedachtengoed van ouderschapsdeskundige Alice van der Pas. De poten van de kruk staan symbool voor drie basisaannames. De eerste gaat over de wens van iedere ouder om het beste te willen voor het eigen kind. Het kan zijn dat onderwijsprofessionals een ander beeld hebben van wat goed is voor een kind dan de ouders zelf. Van der Pas stelt dat het helpt om je er voortdurend bewust van te zijn dat ouders goede intenties hebben. Daarmee blijf je met elkaar in verbinding.

Team

Hartger Wassink

Team, kent u die uitdrukking? Together Everyone Achieves More, de kreet heeft u ongetwijfeld wel eens horen langsgekomen op een heisessie. Ik moest daar aan denken toen ik de voortgangsbrief over de Lerarenstrategie las, die de onderwijsbewindspersonen in juli naar de Tweede Kamer stuurden. In die strategie staat het lerarenteam centraal. Onderzoek onderstreept keer op keer de succesfactor voor teams: een gezamenlijk doel, dat uitdaagt, inspireert en verbindt. Wat is het gezamenlijk doel van een lerarenteam? 

Maken podcasts de held?

Bart Schipmölder

De afgelopen maanden heb ik zo’n honderd podcasts over onderwijs en onderwijskundig leiderschap uitgewerkt en geanalyseerd. Met plezier luisterde ik naar de verhalen van schoolleiders, leraren, onderzoekers en andere deskundigen. Ik was nieuwsgierig naar wat zij in deze gesprekken vertellen over de praktijk van onderwijskundig leiderschap, welk beeld van leiderschap daarin naar voren komt en welke leiderschapspraktijken volgens de sprekers bijdragen aan goed onderwijs. Het viel me op dat vrijwel alle sprekers een relationeel verhaal over leiderschap vertellen, terwijl het format van de podcast onbedoeld een veel individueler beeld oproept. Op dit fenomeen ga ik in deze column in. 

Over sociale media, kinderrechten en volwassen vaardigheden

Emmeken van der Heijden

Een recent nieuwsitem over een mogelijk verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar was frappant. De verslaggever interviewde een vader en zijn zoon. De vader was niet van een mogelijk verbod op de hoogte. Zijn zoon wel. Hij had het gelezen via het tiktok-kanaal van het NOS-jeugdjournaal. Hij wist daarbij ook nog te vertellen hoe het verbod in Australië tot nu toe verloopt. Zijn vader keek hem met grote ogen aan. 

Jakob van Wielink (2025), De 5 wetten van transitie, Boom

De Leider centraal? 
In De 5 wetten van transitie richt Jakob van Wielink zich op leiders die een volgende stap willen zetten in hun leiderschap. Hij beschrijft leiderschap als het vermogen om jezelf en anderen te begeleiden in verandering. Zijn centrale gedachte is dat werkelijke transitie verder gaat dan het veranderen van structuren, systemen of gedrag. Transitie raakt mensen in hun identiteit, relaties en betekenisgeving en vraagt daarom ook iets van de innerlijke ontwikkeling van de leider zelf. 

Illiass El Hadioui (2026). Zwarte zwanen scholen. Ik, wij en de cultuur van hoge verwachtingen. Van Gennep

Iliass El Hadioui is de inspirator van een groeiend netwerk van scholen die deelnemen aan het programma de Transformatieve School. Inmiddels uitgegroeid tot een netwerk van tussen de 250 en 300 scholen. De werkprincipes en de aanpak van dit programma zijn gebaseerd op theoretische inzichten en empirische resultaten uit eerder onderzoek van El Hadioui, In ‘Zwarte Zwanen Scholen’ worden kernbegrippen en resultaten uit eerder onderzoek opnieuw besproken, aangevuld met nieuwe begrippen en de eerste onderzoeksresultaten van dit programma.

Voor slechts € 3,55 per maand ben je al lid.

DNMonline is een onafhankelijk online platform inzake leiderschap in het funderend onderwijs. Met 8x per jaar nieuwe content, toegang tot een uitgebreid archief.