Pieter is niet meer. 

De nestor van DNM Online en al jarenlang het meest seniore redactielid van (voorlopers van) DNM is in de nacht van vrijdag naar zaterdag 6 juni jl. in zijn slaap overleden. 

Gespreid leiderschap kent vele voordelen voor een schoolorganisatie; grotere betrokkenheid van leraren, optimale benutting van expertise en een groter verandervermogen in de organisatie. De dagelijkse praktijk laat zien dat scholen met verschillende interpretaties van gespreid leiderschap werken, en dat kan nadelig uitpakken om deze voordelen daadwerkelijk te ervaren. 

Op een gewone schooldag belt een schooldirecteur nog even met een medewerker van een wijkteam. Niet omdat er een crisis is, maar om te horen hoe het met een leerling gaat. Even later schuift dezelfde schooldirecteur aan bij een overleg met de gemeente. Tussendoor is er nog een gesprek met een ouder die vastloopt in het zorgsysteem. Schooldirecteuren zijn allang niet meer alleen verantwoordelijk voor goed onderwijs binnen de school.

Vanaf 2027 werkt de Inspectie voor het Onderwijs met een nieuw onderzoekskader. In drie artikelen neemt Laurie Vedder de lezers mee in het ontwikkelproces. In dit tweede artikel bespreekt ze waarom het nodig is om een nieuw kader te ontwikkelen. Om een beeld te schetsen van wat dit nieuwe kader betekent, of zou kunnen betekenen, voor het afnemend veld bevat elk artikel een interview door DNMonline-redacteur Paul Stolwijk met een schoolleider of -bestuurder. Deze keer is dat Leendert van Wezel, voorzitter college van bestuur van Scholengroep Driestar - Wartburg. 

De leergroeirapportages zijn weer beschikbaar! 

Voor aangemelde (s)bo scholen is de nieuwste lichting leergroei-rapportages weer te downloaden via mijn.nationaalcohortonderzoek.nl. Inloggen gaat met eHerkenning. Niet aangemeld, wel geïnteresseerd in een rapportage over de leergroei van uw leerlingen? Vraag dan ons informatiepakket aan. 

La Constante Macabre

Willem de Vos

In de hoop dat je niet al afhaakt bij de Franse titel van dit stukje (te vertalen als: ‘De afgrijselijke constante’), beken ik dat ik het idee voor deze column opdeed in een Franse Ressourcerie. Je weet wel, een kringloopwinkel, waar gebruikt materiaal weer een bron wordt. Het was een enorme, wanordelijk ingerichte loods. Mijn vrouw vond vier espressokopjes, voor € 0,30 per stuk. We gebruiken ze bijna dagelijks. Ik nam voor € 0,50 een Franstalig boek mee, met de titel van hierboven.

Pieter Leenheer, my critical friend

Rudi Schollaert

Pieter Leenheer, één van de drijvende krachten achter DNM en het voormalige MESO, is niet meer. Hij was actief tot op zijn 87ste, en had de natuur er niet anders over beslist, dan was hij dat nog jarenlang gebleven. Veelzijdig ook. Als trouwe DNM lezer kent u hem als redacteur, maar evenzeer als auteur, als boekenrecensent en wellicht het best van al als cartoonist. Ik ben wellicht niet de enige die bij het doornemen van een krant of tijdschrift eerst de cartoons bekijkt. Pieters leven leest als een boek dat niet onder één genre te vatten is. Ik wil deze kaleidoskoop vervolledigen met het verhaal over een aspect van Pieter dat weinigen onder u kennen. 

Tijdmonster

Sietske Waslander

Tijd is een weerbarstig veelkoppig monster in het onderwijs. Ver daarbuiten trouwens ook. Werkdruk is al jaren de grootste afknapper voor leraren. Studiedruk is een groeiend probleem bij leerlingen en studenten. Tijdsdruk geeft stress en is een aanslag op mentaal welzijn. We hebben het steeds drukker, worden daar steeds ongelukkiger van, en dat gebeurt op steeds jongere leeftijd. 

Over lente in het onderwijs

Emmeken van der Heijden

Het is weer lente. In de natuur een stressvolle periode. Zo ook bij de mens. We gooien de ramen op, zetten de meubels buiten en poetsen het hele huis. Een nieuwe lente, een nieuw begin. In het onderwijs is het niet anders. De aanmeldingen zijn geweest, de formatie kan beginnen. We gooien alle contracten open

Schrijf je nog in voor onze opleidingen 2026/2027! 

Start het nieuwe schooljaar sterk en investeer in de ontwikkeling van je leiderschapsvaardigheden die direct aansluiten op jouw praktijk. Reserveer alvast je plek bij stichting NSO-CNA. Zo ben je verzekerd van een start na de zomer. Bekijk het volledige aanbod op onze website. 

Manon Ketz (2025). Survivalgids voor leiders. Hoe deal je met je eerste honderd dagen. Boom.

Als je begint als leidinggevende in een nieuw team of een nieuwe organisatie, komt er veel op je af. Je stapt bijna altijd in een bestaande situatie, met een eigen dynamiek, geschiedenis, heden en toekomst. Zelf heb ik meermaals ervaren dat bij verandering in leiderschap mensen graag grip houden op hun werksituatie en de bestaande verhoudingen willen bewaren. Maar de komst van een nieuwe leidinggevende brengt beweging. Je kunt het zien als een stromende rivier die jou als nieuwe leider het liefst opneemt in de bestaande bedding en stroming. Terwijl leiderschap ook vraagt om samen te onderzoeken of die bedding nog passend is en welke stenen je op termijn wilt verleggen.

Pedro De Bruyckere, Liese Missinne, Jeroen Janssen (2025). Bijna alles wat je moet weten over lesgeven aan kinderen, jongeren en volwassenen. Lannoo Campus.

Bestaan ze nog? De docenten die vinden dat hun collega’s niet bij hun lessen hoeven te komen kijken? Die vinden dat de schoolleiding moet garanderen dat het kopieerapparaat werkt en dat de salarissen worden betaald. En verder niets? Ik kom ze niet meer tegen. Wie ik wel tegenkom, zijn leraren en schoolleiders die hun uiterste best doen, die iedere dag proberen goed onderwijs te verzorgen, maar die ook weleens drempeldidactiek toepassen: op de drempel van het klaslokaal bedenken hoe de les zal gaan verlopen. Niets menselijks is de lesgever - zo noemen De Bruyckere c.s. de leerkracht/leraar/ docent in dit boek - vreemd.

Van Look, C.J., Broekhuizen, M. L, Van der Sande, L., Schot, W. D. & Van Wessum, L. (2026). Procesbegeleider van Lerende Netwerken: een praktische handreiking. Universiteit Utrecht (O&T) en Hogeschool Windesheim.
www.taalinalmere.nl/wp-content/uploads/2026/03/Procesbegeleider-van-lerende-netwerken.-Een-praktische-handreiking.pdf

Met Ierende netwerken is de afgelopen jaren veel ervaring opgedaan. Daarbij kwam het belang van een gedeeld probleem, een goede organisatie en betrokkenheid van schoolleiders scherp naar voren. Specifieke aandacht voor de vormgeving en begeleiding van het proces blijkt noodzakelijk. Deze digitale handleiding biedt een concrete en direct toepasbare aanpak. Het is een handreiking voor een aanpak om lerende netwerken doelgericht, onderzoeksmatig en met impact vorm te geven en te begeleiden met als uiteindelijk resultaat: betere kansen voor alle kinderen en jongeren. 

Wat zijn de effecten van anders organiseren?

In de strijd tegen het lerarentekort, kiezen sommige scholen om anders te organiseren. Lees wat de effecten van bijvoorbeeld het inzetten van onderwijsondersteuners zijn op de werkbeleving, het lerarentekort en de onderwijskwaliteit op ‘Aandacht voor anders organiseren in het funderend onderwijs’. 

Voor slechts € 3,55 per maand ben je al lid.

DNMonline is een onafhankelijk online platform inzake leiderschap in het funderend onderwijs. Met 8x per jaar nieuwe content, toegang tot een uitgebreid archief.